De emigratiechecklist die ik had willen hebben

Toen ik naar Spanje vertrok, had ik geen idee waar ik moest beginnen. Dit is wat ik mezelf had willen sturen voor vertrek.

Door Bob van Woesik, laatst bijgewerkt 2026-03-01

Waar begin je eigenlijk?

Toen ik naar Spanje vertrok, had ik geen idee waar ik moest beginnen. Ik wist dat ik een NIE nodig had, ergens had ik iets gelezen over empadronamiento, en verder hoopte ik dat het wel goed zou komen. Dat kwam het ook, maar met een stuk meer gedoe dan nodig was.

Deze checklist is wat ik mezelf had willen sturen voor vertrek. Niet te lang, niet te technisch, maar wel compleet genoeg om te weten wat er op je afkomt.

Regel dit nog in Nederland

Het begint al voor je de grens over gaat. Het eerste wat je moet doen is jezelf uitschrijven bij je Nederlandse gemeente. Dat is geen keuze, het is een verplichting zodra je definitief vertrekt. Je kunt dit regelen bij een van de RNI-gemeenten in Nederland, die geven je ook een bewijs van uitschrijving mee dat je later in Spanje nodig hebt.

Vraag je NIE ook alvast aan via het Spaanse Consulaat in Amsterdam. Het NIE is je identificatienummer in Spanje en je hebt het nodig voor bijna alles: een bankrekening openen, een huurcontract tekenen, belasting betalen. Je kunt het ook in Spanje zelf aanvragen, maar het consulaat in Amsterdam scheelt soms weken wachttijd.

Check tot slot of je via het CAK een Nederlandse zorgbijdrage blijft betalen. Dit is van toepassing als je een Nederlands pensioen of een uitkering ontvangt. Het klinkt onlogisch om in Spanje te wonen en toch aan Nederland te betalen, maar het kan je recht geven op zorg via de Seguridad Social zonder dat je zelf een aanvullende verzekering nodig hebt.

De eerste weken in Spanje

Zodra je er bent, is de empadronamiento je eerste prioriteit. Dit is de inschrijving bij het bevolkingsregister van je Spaanse gemeente, en zonder dit papiertje kom je nergens. Je hebt het nodig voor je zorgpas, voor je verblijfskaart, voor je rijbewijs, voor bijna alles. Ga gewoon zo snel mogelijk naar het stadhuis (ayuntamiento) met je paspoort en een bewijs van je adres.

Als je eenmaal ingeschreven bent, kun je je registreren bij de Seguridad Social. Daarna vraag je je Tarjeta Sanitaria aan bij het dichtstbijzijnde gezondheidscentrum (centro de salud). Dit is je persoonlijke zorgpas en geeft je toegang tot de Spaanse publieke gezondheidszorg.

Na drie maanden in Spanje is het ook tijd om je TIE aan te vragen. De TIE is je officiële verblijfskaart als EU-burger en vervangt het NIE als dagelijks identificatiedocument.

Financiën en belastingen

Open een Spaanse bankrekening zo snel mogelijk, ook als je nog geen officieel resident bent. De meeste Spaanse banken accepteren niet-residenten, en je hebt de rekening nodig voor je huur, je nutsrekeningen en allerlei automatische incasso's.

Zodra je meer dan 183 dagen per jaar in Spanje woont, ben je fiscaal resident. Dat betekent dat je aangifte moet doen in Spanje via de IRPF, de Spaanse inkomstenbelasting. Houd er ook rekening mee dat je dan in principe niet meer belastingplichtig bent in Nederland, maar dit hangt af van je persoonlijke situatie. Laat je hierover adviseren door een gestor.

Heb je bezittingen buiten Spanje met een totale waarde boven de 50.000 euro? Dan ben je verplicht die te melden via de Modelo 720. De boetes voor het niet indienen zijn fors, dus dit is er een om niet te vergeten.

Wonen en dagelijks leven

Voor het zoeken naar een woning zijn Idealista en Fotocasa de twee grootste platforms in Spanje. Je kunt er zowel huur als koopwoningen op vinden. Houd er rekening mee dat de huurmarkt in populaire steden als Barcelona, Madrid en de kustplaatsen krap is en dat de prijzen de laatste jaren flink gestegen zijn.

Je Nederlandse rijbewijs blijft geldig in Spanje tot de vervaldatum, een verplichte omwisseling binnen 2 jaar is niet meer aan de orde sinds een EU-regelwijziging. Zodra het verloopt, wissel je het om via de DGT.

En dan Spaans. Begin eerder dan je denkt nodig te hebben. Ik heb drie jaar in Spanje gewoond zonder een woord te spreken en dat was, achteraf gezien, een gemiste kans. Niet omdat het niet lukte, maar omdat alles net iets soepeler gaat als je ook maar een beetje de taal spreekt.